Tag Archives: Chăm Pa

Một sáng trên Tháp Bánh ít

Trần Phan

Chủ nhật đạp xe lòng vòng rồi leo đồi tháp Bánh ít. Đạp mấy chục cây cộng thêm leo cầu thang dựng đứng cao đâu chừng trăm mét nữa thiệt là hơi đuối đối với một người ngấp nghé tuổi 60 như mình. Thiệt là leo vừa thở.

Bởi mới nói mình ngưỡng mộ một nhóm các cụ ông cụ bà khoảng hơn 70 gì đó trong Nam ra, tóc bạc như mây, dìu nhau leo từng bậc từng bậc dưới trời nắng chang chang. Ngó quanh Tiếp tục đọc

Viết thêm về hòn Xương cá

Trần Phan

“Truyền rằng, sau khi gánh hòn Chóp Vung và hòn Kỳ Sơn để yên đâu đấy rồi, ông Khổng Lồ ngồi nghỉ chân. Nhân đầm Thị Nại gần kề, ông bèn tát nước bắt cá. Cá to con béo thịt, ông ngon miệng ăn hết con này đến con kia, ăn mãi, ăn hoài, đến nỗi xương bỏ thành núi […]

Cổ Bàn Nhân đi qua hòn Xương Cá, nghe chuyện Khổng Lồ, có mấy câu hí tác:

Khổng Lồ ăn cá bỏ xương Tiếp tục đọc

Không đề

Trần Phan

Chị tìm gì trong ký ức rêu phong
Dấu Chiêm dân, điệu múa Thần Shiva, hay nỗi niềm thân phận?
Chẳng còn ai nhớ Maha Sajan ngày Đồ Bàn thất trận
Thần linh cũng lưu vong trên thánh địa thuở xa mù

Chị tìm gì nơi con nước sắp sang thu?
Chỉ có bóng cao xanh đọa đày theo phế đế Tiếp tục đọc

Thành Cha (Chas), vài nét…

Trần Phan

Bức ảnh này do một người shipper có tên Trần Phan chụp được sau một chặng đạp xe quá đuối, niên đại của bức ảnh được các nhà khoa học xác định là 2022 năm sau Chúa Jesus. Trong bức ảnh, ngay chỗ những người Kinh đang lắp đặt những tấm pin năng lượng, là lối vào thành Cha – một tòa thành độc đáo của Vương quốc Champa cổ.

Có thể bạn đã biết rồi, thành Cha (một số tài liệu gọi là thành Chas) có niên đại rất sớm. Các nhà khảo cổ đã lập các Tiếp tục đọc

Tháp Đôi, có thể bạn biết rồi

Trần Phan

Ghé lại Tháp Đôi, kiến trúc độc đáo của người Cham nằm ngay trung tâm thành phố Quy Nhơn, và tình cờ nghe được câu chuyện của một anh chàng đang giảng giải với một nhóm người khác. Trong câu chuyện, anh chàng này có nói về cái lỗ vuông trên đỉnh tháp, nhìn từ trong lòng tháp nhìn lên. Anh ảnh giải thích đó như một cửa thông với trời, rồi blah bloh gì đó nữa, mình nghe buồn cười quá nên lượn ra ngoài ngắm gái cho lành.

Thật ra Tháp Đôi, tức tháp Sri Banoi hay tháp Tiếp tục đọc

Bàn về hoa Sala

Trần Phan

Lẽ ra mình định viết về loài hoa này trước Phật đản, nhưng giữ lời hứa với một người bạn nên đã viết về hoa Ưu đàm (Udumbara), dù sao cũng vẫn kịp mùa Vesak.

Về cây Sala thì đã có nhiều người viết, trong đó có những đàn anh và bạn bè là những chuyên gia thực vật học, đã chỉ rõ Sala thực sự là cây Sala nào. Bài viết này chỉ góp thêm trải nghiệm cá nhân, những bằng chứng trong các cổ sự, cũng như chỉ dẫn địa lý Tiếp tục đọc

Nhân mùa Phật đản, nói về Hoa Ưu Đàm

Trần Phan

Nhân mùa Phật đản, nói về Hoa Ưu Đàm.

Mà nói về Ưu Đàm, kẻ nông cạn như mình khó mà chạm đến cái triết lý thâm sâu của loài hoa này. Nhưng thôi, xưa nay hời hợt đã quen, coi như thêm một lần như thế nữa cũng chẳng sao.

Hoa Ưu đàm, tức Ưu Đàm Bà La hoa (Udumbara), là một loài hoa được nhắc đến trước hết (?) trong thánh điển Vệ-đà và nhiều kinh văn Ấn giáo hậu Vệ-đà. Sau đó, loài hoa này tiếp tục được đề cập trong nhiều bộ kinh của Phật giáo. Tiếp tục đọc

Thần Indra

Trần Phan

Trong ảnh là bức phù điêu thần Indra bằng sa thạch tìm thấy ở Tây Sơn, hiện vật điêu khắc Champa thuộc thế kỷ XII, hiện trưng bày tại Bảo tàng Bình Định. Điểm dễ nhận ra thần Indra trong phù điêu này chính là vật cưỡi, tức voi thần Airavata. Vị trí của phù điêu này có lẽ nằm ở hướng đông của một tháp nào đó.

Trong tín ngưỡng Champa nói riêng và Hindu nói chung, Indra là thần mưa, thần sấm sét, ngoài ra còn được Tiếp tục đọc

Về thành Thị Nại

Trần Phan

Lúc sáng đạp xe loanh quanh Bình Lâm và thấy một vỉa kiến trúc xếp bằng đá ong ở một gò cao giữa ruộng, rải rác trên gò có vài mảnh sa thạch. Không biết là đúng hay sai nhưng lúc đó có cảm giác như vừa chạm vào một cái gì đó thuộc thành Bình Lâm (tức thành Thị Nại) của hơn nghìn năm trước.

Trong post trước đây về trận chiến Nha Hầu sơn giữa Champa và Nguyên Mông, tui có nhắc đến thành Thị Nại. Lúc đó có người hỏi thành Thị Nại ở đâu nhưng tui chịu, chỉ biết Tiếp tục đọc

Về bức phù điêu cỗ xe mặt trời Surya

Trần Phan

Đây là một bức phù điêu bằng đá đặt ở sân trước của Bảo tàng Bình Định. Theo bảng ghi chú, phù điêu là hiện vật thuộc tháp Bánh ít, tức tháp Yang Mtian hay còn gọi là tháp Bạc. Do không tìm được các bài khảo cứu đề cập đến bức phù điêu này nên tui đành đưa ra vài ý theo kiểu phỏng đoán. Cái hay của việc không tìm được tài liệu, và với một dân tay ngang, là tự mình liên hệ và xâu chuỗi các vấn đề cũng như các sự kiện khác nhau mà không phải mang sẵn thiên kiến của người đi trước. Trúng ăn trật bỏ làm gì căng, hehe.

Trước hết, việc dễ nhận thấy thì đây là cỗ xe của Tiếp tục đọc