Bốc phét về Nobel Y sinh 2022 (tiếp theo)

Trần Phan

Hôm qua có chém gió về Nobel Y sinh năm nay. Quả thật mình cũng không hình dung được người ta có thể ly trích để giải trình tự DNA từ những gì còn sót lại của người Neanderthal cách đây 40,000 năm; đặc biệt là mitochondrial DNA, một loại DNA nhỏ hơn rất nhiều so với DNA thuộc chất nhiễm sắc (nuclear DNA), lại không nằm trong nhân (nucleus) mà nằm trong ti thể (mitochondria) – một bào quan “bán tự trị” của tế bào.

40,000 năm là một thời gian quá dài để những cấu trúc tinh vi và nhạy cảm như thế có thể được mô tả lại một cách chính xác, ngay cả việc nghĩ đến nó thôi cũng đã là một sự điên rồ chứ chưa nói đến việc thực hiện.

Tất nhiên như thế mới là Nobel, tức người ta sẽ trao nó cho những bộ óc xuất chúng nhất. Mà những người như thế nghĩ gì và làm gì thì nếu như có vượt quá tầm hiểu biết của chúng ta cũng là bình thường. Ok chưa?

Nhưng có vài điều mà chúng ta có thể bốc phét. Ví dụ như kết quả đối sánh DNA của người Neanderthal (Homo neanderthalensis) và người hiện đại (Homo sapiens) cho thấy trong genome của chúng ta có khoảng 1-4% là genes của người Neanderthal.

Điều đó nói lên cái gì?

Ngược dòng lịch sử, có những thời điểm trên trái đất chúng ta có nhiều loài người cùng sinh sống. Trong đó nổi bật là người Neanderthal và người Sapiens bởi hai loài người này có số lượng cá thể và phạm vi phân bố rất lớn. Chúng ta cần hiểu rằng điều đó không ngẫu nhiên, mà bởi hai loài người này được tiến hóa ưu ái hơn, họ sở hữu những đặc điểm vượt trội so với các nhánh khác, đặc biệt là trí tuệ.

Thử làm một phép tính toán. Ở thời điểm cách đây khoảng 60,000 năm, Neanderthal gần như là loài người duy nhất phân bố ở Châu Âu. Sapiens di cư đến đây muộn hơn, hóa thạch cổ nhất cho thấy sự hiện diện của người hiện đại ở vùng phân bố này là chiếc răng sữa có niên đại 54,000 năm mới được công bố đầu tháng 4 trên tạp chí Science. Một mốc thời gian nữa cần chú ý là người Neanderthal hoàn toàn biến mất cách đây trên dưới 40,000 năm. Như vậy, đã có ít nhất 14,000 năm hai loài người nói trên cùng chung sống với nhau trên một vùng lãnh thổ với tư cách là những người hàng xóm, thậm chí là trong cùng một gia đình.

Xung đột là chắc chắn có, hồ sơ Sapiens đầy máu những tội lỗi, họ đã chiến thắng trong cuộc đấu tranh sinh tồn khốc liệt này và đẩy Neanderthal trở thành một quá khứ mãi mãi. Tuy nhiên, có một điều thú vị là họ đã sex với nhau rất nhiều, 1-4% genes của người Neanderthal nằm trong hệ gene của chúng ta là bằng chứng không thể chối cãi.

Tuy nhiên ở đây lại phát sinh một vấn đề là người Neanderthal và người hiện đại tuy cùng chi Homo nhưng lại là hai loài (species) khác nhau về mặt sinh học. Trong khi đó tỷ lệ hữu thụ trong lai xa ở động vật lại rất thấp, khả năng một phát ăn ngay gần như bằng không. Như vậy, để có thể di truyền những genes Neanderthal ở Sapiens thì trong hơn 14,000 năm đó, mình dự là hai loài người này đã xxx với nhau rất nhiệt tình, triền miên, và số lượng cá thể tham gia phải rất lớn.

Và có một điều mình hoàn toàn không nghĩ ra được liên quan đến việc DNA ti thể của chúng ta và Neanderthal là rất khác nhau? Như trên đã nói, DNA ti thể không nằm trong nhân mà nằm ở tế bào chất (cytoplasm) của tế bào, dó đó các thông tin trên DNA này được di truyền theo dòng mẹ. Điều đó chứng tỏ hầu hết trong các cuộc sex này thì người nam là Neanderthal và nữ là Sapiens, và đó là điều rất khó hiểu.

Do Neanderthal quá đẹp trai chăng?

Evolution

7/10/2022

Advertisement

Comment

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s