Viết thêm về hòn Xương cá

Trần Phan

“Truyền rằng, sau khi gánh hòn Chóp Vung và hòn Kỳ Sơn để yên đâu đấy rồi, ông Khổng Lồ ngồi nghỉ chân. Nhân đầm Thị Nại gần kề, ông bèn tát nước bắt cá. Cá to con béo thịt, ông ngon miệng ăn hết con này đến con kia, ăn mãi, ăn hoài, đến nỗi xương bỏ thành núi […]

Cổ Bàn Nhân đi qua hòn Xương Cá, nghe chuyện Khổng Lồ, có mấy câu hí tác:

Khổng Lồ ăn cá bỏ xương,
Xương khô thấy đó nghĩ thương Khổng Lồ!”

Trong “Nước non Bình Định”, Quách Tấn đã viết những dòng như trên để nói về ngọn núi nhỏ này, tên chữ là Ngư cốt sơn, tục gọi là hòn Xương cá.

Hôm rồi ship hàng trên đầm Thị Nại, và mình có dịp quan sát Xương cá từ nhiều phía. Lạ cái là hầu như chỗ nào mình đi qua trên cái mặt đầm mênh mông ấy đều có thể nhìn thấy ngọn độc sơn có hình dáng cổ quái này.

Mình không biết câu chuyện mà ông Quách Tấn kể ở trên có chứa ký ức dân gian gì về vật đổi sao dời tang điền thương hải hay không. Nhưng bởi vì có câu “nhân đầm Thị Nại gần kề” cũng như mô-típ quen thuộc của câu chuyện nên mình đoán sự tích trên có lẽ xuất hiện muộn trong các biến cuộc triền miên của vùng đất.

Bởi khi người Cham còn gọi đầm nước mặn lớn nhất xứ Vijaya này là Sri Vinaya/ Sri Binoy/ Sri Binay (phiên âm chữ Hán là Thị-lị-bì-nại, và gọi tắt là Thị Nại như bây giờ) thì Thị Nại rộng hơn hiện nay rất nhiều.

Có nhiều ghi chép để thấy rằng tháp Bình lâm ở phía đông thành Thị Nại ngày ấy có thể nằm rất gần đầm. Người ta cũng cho rằng đã tìm thấy ở vùng phía đông của toà cổ thành này những bằng chứng thành gỗ, ván thuyền, mỏ neo,… cho thấy trận combat Tân Châu cảng đề cập trong Nguyên sử giữa cha con Chế Mân (lúc ấy là hoàng tử Harijit) với đạo quân hùng hậu của danh tướng Toa Đô cũng diễn ra ở đây.

Từ đó có thể hình dung nghìn năm trước, cả một vùng rộng lớn của đồng bằng Phước Sơn, Phước Thuận, Phước Hòa,… còn chìm sâu dưới lòng đầm. Và nếu đúng như thế, khi ấy, Xương cá sẽ nhô lên giữa mênh mông nước.

Và như đã nói ở trên, do có thể thấy từ xa và từ mọi hướng, lại đứng ở ngay lối vào thành Thị Nại nên hòn húi nhỏ này như một ngọn hải đăng để định vị cho tàu thuyền, khi qua cửa Kẻ Thử và cửa Thị Nại vào đầm, có thể lấy hướng vào thành Thị Nại và từ đó ngược sông Cầu Đun hoặc sông Gò Tháp đến thành Chas hoặc vào thành Đồ Bàn.

Tìm không thấy nên không biết đã có ai nói về chuyện này chưa. Thôi thì viết mấy dòng phất phơ trong gió, trúng ăn trật bỏ chứ làm gì căng.

Xuong ca

16/8/2022

Comment

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s