Homo floresiensis

Trần Phan

Đi like dạo trên facebook tình cờ gặp bức ảnh này, mô tả mực nước biển và Sundaland (khu vực Đông Nam Á) trong thời kỳ băng hà cuối cùng.

Không liên quan nhưng bức ảnh giúp mình hình dung phần nào về sự cô độc của một anh em thất lạc của loài người mà mình hay nói vui với các đồng nghiệp trẻ họ là những Robinson Crusoe của chi Homo.

Đó là người Flores (Homo floresiensis), hay người Hobbit.

Năm 2004, một trong những phát hiện chấn động giới hàn lâm là các khoa học gia công bố việc tìm thấy giống người tí hon ở Flores, một hòn đảo nhỏ thuộc Indonesia, tương ứng với vùng tui khoanh vàng trong ảnh mô tả thềm Sunda cổ xưa. Các nghiên cứu về niên đại cho thấy Homo floresiensis đã tuyệt chủng cách đây khoảng 13,000 năm, tức họ là anh em ruột sau cùng của loài người. Để dễ hình dung, ta có thể so sánh mốc thời gian trên với người Neanderthal (Homo neanderthalensis) đã biến mất khoảng 30,000 năm trước.

Giống như biệt danh “Hobbit” mà ta hay hình dung qua điện ảnh, Homo floresiensis thực sự là những người tí hon khi đàn ông trưởng thành chỉ cao khoảng 1 mét và nặng không quá 25 kg.

Bức ảnh mực nước biển thời băng hà cuối cùng cho thấy Sundaland trước đây là một lục địa rộng lớn. Ta có thể tưởng tượng rằng thời ấy mình có thể đi bộ hay đạp xe từ Quy Nhơn qua Indonesia, Malaysia hay Philippines một cách dễ dàng mà không gặp trở ngại nào đáng kể. Tổ tiên của người Homo floresiensis có thể đã đến đảo Flores bây giờ theo cách như thế, khi ấy có thể họ chưa ở phiên bản thu nhỏ như những hậu duệ sau này.

Nhưng rồi khí hậu Trái Đất ấm dần, băng tan cũng đồng nghĩa với mực nước biển dâng cao. Các nghiên cứu cổ khí hậu và địa chất cho thấy phần lớn lãnh thổ Sundaland bị nhấn chìm dưới 120 mét nước khoảng 21,000 năm về trước.

Và tổ tiên của Homo floresiensis bị mắc kẹt trên đảo Flores vốn rất nghèo tài nguyên. Họ trở thành những Robinson Crusoe trên hoang đảo theo đúng nghĩa. Trong điều kiện như vậy có lẽ những người to lớn, cần nhiều thức ăn, sẽ chết đầu tiên; những người nhỏ bé có lẽ có khả năng sống sót cao hơn. Và đúng như chọn lọc tự nhiên, qua nhiều thế hệ, người Homo floresiensis trở thành người lùn với nhân dạng như chúng ta đã biết.

Nhưng tiến hóa chưa bao giờ là một câu chuyện lãng mạn. Homo floresiensis đã không có người nối dõi, những thành viên bất khuất nhất của họ đã ăn bữa tối cuối cùng trong một hang động cách đây 13,000 năm.

Tui thực sự không thể hình dung được nỗi cô đơn của họ khi phải sống những ngày trên hoang đảo. Nhưng khác với người anh em Neanderthal, ít nhất họ cũng được cái may mắn là đã kịp biến mất trước khi loài Homo sapiens đặt chân tới đó.

Chúa phù hộ anh em, Homo floresiensis.

Sundaland

12/8/2022

Comment

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s