Núi Nha Hầu ở đâu?

Trần Phan

Núi Nha Hầu là một địa danh được nhắc đến trong battle kinh điển của vua Indravarman V (Champa) vs. danh tướng Toa Đô (Nguyên Mông). Ngọn núi này được biết như một căn cứ của Champa và nằm ở đâu đó phía Bắc thành Vijaya (tức thành Đồ Bàn, nay thuộc thị xã An Nhơn, Bình Định).

Lịch sử tất nhiên không có giá như. Nhưng thiết nghĩ cũng nên biết nếu vua Indravarman V không chơi rắn với anh em Toa Đô ở chiến trường phương Nam thì cuộc kháng Nguyên lần 2 của nhà Trần bên phía Đại Việt rất khó hình dung được kết quả. Bởi Toa Đô sau khi chiêu dụ được Chiêm Thành (giả dụ thế) sẽ đánh thốc lên từ Nam để hợp binh với đại quân do Trấn nam vương Thoát Hoan đánh từ phương Bắc xuống. Nhờ Champa thiết kế trận Nha Hầu sơn này mà Toa Đô tụt pin rất nhiều. Điều này phía sử Việt chả hiểu sao ít thấy nói.

Từ lâu tui đã cố tìm hiểu Nha Hầu là núi nào nhưng không biết. Nguyên sử, Chiêm Thành truyện, vốn dĩ được soạn bởi người phương xa nên không nói đã đành, đến cả Tạ Chí Đại Trường là dân quê gốc ở Bình Định nhưng trong “Bài sử khác cho Việt Nam” có nhắc đến trận này cũng không nói rõ đó là núi nào.

Dài dòng thì câu chuyện có thể hiểu thế này, những năm cuối thế kỷ XIII, vị khả hãn Hốt Tất Liệt sau khi bình Tống lập ra nhà Nguyên đã nhiều lần đe dọa các nước phương Nam, trong đó có Đại Việt và Chiêm Thành. Liên quan đến Chiêm Thành (Champa) thì cao điểm là sự việc Hốt Tất Liệt yêu cầu vua Indravarman V phải đích thân sang chầu. Sự này có lẽ ép người quá đáng, Chiêm vương tuy đã già nhưng hoàng tử Harijit đã quyết tâm bật tới cùng qua việc bắt giữ đoàn sứ bộ của nhà Nguyên (vị hoàng tử Harijit này về sau chính là vua Jaya Simhavarman III lừng danh mà ta thường được biết với tên gọi Chế Mân).

Vậy là chiến. Cuối năm 1282, Toa Đô chỉ huy 20 vạn quân (?) cùng 1,000 chiến thuyền rời Quảng Châu trực chỉ Vijaya (Đồ Bàn), cuối tháng 11 thì check-in Chiêm Thành cảng. Về địa danh Chiêm Thành cảng này anh em trên tathy hay ttvn gì đó đã từng phang nhau chí tử mà cũng chẳng đầu hay đũa, theo tui có lẽ nó nằm đâu đó sâu trong đầm Thị Nại bây giờ. Sử liệu nhà Nguyên chép “Cửa cảng phía bắc liền với biển, bên cạnh có 5 cảng nhỏ, thông với Đại Châu (tức thành Đồ Bàn) của nước ấy, phía đông nam có núi ngăn, phía tây có thành gỗ”. Tại đây diễn ra nhiều sứ vụ qua lại nhưng không ăn thua. Tháng giêng năm 1283, Toa Đô quyết định công thành, Champa nghinh chiến nhưng thất thủ, vua Indravarman V thực hiện kế thanh dã, bỏ Vijaya chẳng còn gì cho Toa Đô, còn mình cùng hoàng tử Harijit (Chế Mân) rút đại quân lên lập căn cứ núi Nha Hầu (sử chép nằm ở phía bắc thành Vijaya). Sự việc tiếp theo khá lòng vòng nhưng đại khái là tại Nha Hầu này, Champa đã đập Toa Đô tơi bời hoa lá.

Ảnh dưới đây (chôm trên mạng) phác họa cảnh anh em Toa Đô bị dồn ở Nha Hầu sơn.

Một trận đánh lớn trên xứ Vijaya vậy mà tui thiệt không biết diễn ra ở đâu. Nhờ anh em đi qua để lại một chiếc còm xinh xẻo chỉ cho. Đa tạ.

Thảo luận Ở ĐÂY

Nha Hầu

7/5/2021

Comment

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s