Nói chuyện hoa mai…

  • Trần Phan

Bạn Phan sinh ra trên đất mai vàng. Ngày xưa, khi mai còn mọc bạt ngàn trên các núi thưa, cứ mỗi độ đưa ông táo chầu trời xong là bạn Phan vác rựa đùm cơm theo mấy chú mấy anh luồn rừng. Đi từ mờ sáng, gần trưa thì tới. Bạn Phan còn nhớ như in cái cảm giác ngồi dưới những gốc mai cổ thụ, lôi bi-đông ngước cổ tu ừng ực, nhân tiện đưa mắt tìm cho mình một hai cành nhỏ ưng ý để còn chặt mang về. Chỉ một hai cành nhỏ thôi, nó gần như sự tỉa cành trong nông nghiệp mà bạn Phan được học sau này. Bây giờ mà vui miệng nhắc lại, chắc chắn có người nhìn bạn Phan như kẻ rỗi hơi bịa chuyện.

Hôm qua, ngồi uống trà bên lề đường trò chuyện với một ông chủ vựa mai. Ông ấy nói về mai thành kính như một tín đồ. Trong lời kể của ông ấy, ngày xưa Cao Bá Quát cả một đời đứng thẳng, chỉ cúi đầu vái lạy trước hoa mai. Chắc ông ấy trích ra từ hai câu “thập tải luân giao cầu cổ kiếm, nhất sinh đê thủ bái mai hoa”. Chỉ tiếc là nhìn ông ấy yêu hoa quá, bạn Phan không nỡ tán láp với ông một đôi điều…

Bạn Phan không nỡ lếu láo với ông ấy rằng chẳng có ông Quát nào lạy mai nhà ta cả. Kể cả hình ảnh mai gắn với người quân tử hay “Mạc vị xuân tàn hoa lạc tận. Đình tiền tạc dạ nhất chi mai” (Chớ bảo xuân tàn hoa rụng hết, Đêm qua – sân trước – một cành mai) trong bài kệ Cáo tật thị chúng của Mãn Giác thiền sư cũng không liên quan gì đến mai vàng phương nam.

Trước hết, có lẽ bởi mai vàng là bảo vật trời nam, ngày ấy không có trên đất bắc, càng không có ở TQ như mai văn họa cổ đề cập. Đạp tuyết tầm mai lại càng không thể là hình ảnh của cái xứ nắng đến giọng nói cũng trở nên cộc cằn. Thứ đến, nhìn các bức tranh vẽ mai lan cúc trúc, ta có thể dễ dàng nhận ra mai được nhắc đến trong văn họa cổ là một loại hoa rất giống đào cả về màu sắc lẫn cấu trúc nhưng hoa thưa hơn, cành thẳng hơn. Có lẽ chính cái nho nhã chính trực ấy mà người ta ví mai như bậc quân tử. Còn đào dáng uyển chuyển mang hình bóng giai nhân. Lẽ quân tử – giai nhân, Đào – Mai, một cặp trời sinh là vậy.

Nhưng bất luận thế nào, dẫu biết mai vàng không là mai đi chăng nữa, thì loài hoa đang e ấp rồi chợt cháy bùng lên trong nắng phương nam kia xứng đáng là một danh hoa để người đời sùng ngưỡng. Có lẽ tự thuở mang gươm đi mở cõi, người xưa tìm thấy ở nơi tràn nắng và gió này một loài hoa mang đủ cốt cách của bậc chính nhân và gọi đó là mai để nhớ về cố quận.

Mạnh mẽ nghinh phong, giữ lòng ngay thẳng là ẩn ngữ mà người ta nói đến mai. Cái cách uốn éo tạo dáng cho cây bây giờ có lẽ hợp thời mà không hợp thế. Nhìn cành mai hôm nay oằn mình uyển chuyển mà thấy như có gì đó sai sai.

Và cuối cùng, để kết thúc status này, cũng cần nói thêm rằng ngày tết buộc phải có hoa nên bằng những cách tàn nhẫn nhất có thể, thiên hạ sẵn sàng tuốt lá, thắp đèn, chườm đá, tưới nước nóng để có được những cành hoa gượng gạo, vô hồn, vô cốt. Những bông hoa khi ấy bị buộc phải nở mà không phải mối giao hòa của cỏ cây với đất trời. Có lẽ vì thế mà cái vàng của chúng không rừng rực như bạn Phan từng nhìn thấy mà trở nên nhàn nhạt, dài dại, không còn là sự ứng hợp với thiên nhiên mà tạo hóa đã kỳ công sắp đặt…

Đang có cuộc trao đổi tại đây.

2 thoughts on “Nói chuyện hoa mai…

  1. CAFE & BOOKS

    Thầy Phan cho mình hỏi, thầy viết “dẫu biết mai vàng không là mai đi chăng nữa” thì mình hiểu ý thầy nói cây mai vàng trong Nam không thuộc giống “mai” phải không ạ? hay ý thầy nói mai vàng không phải là giống mai mà cụ Cao bá Quát đã cúi lạy?

    Mình hoàn toàn đồng ý với thầy, khi cây đào, cành mai bị ép uổng, bị uốn éo, bị vặt cành, bị gò lưng cúi mặt cho vừa mấy cái thế gì gì đó thì cốt cách của mai, của đào đã thành… biến thái. Chả còn ra thể thống gì nữa.

    Ngày xuân, ghé qua nhà thăm thầy. Mình chúc thầy và gia đình năm mới an lành, hạnh phúc, công việc hanh thông. 🙂

    Thích

Comment

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s